📘 DAY 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN & HỘ KINH DOANH
Thời lượng: 45 phút
Mục tiêu: Hiểu rõ nền tảng kế toán + HKD là gì + Biết tư vấn khách hàng ngay từ buổi đầu
⏰ KẾ HOẠCH BÀI HỌC
| Phần | Nội dung | Thời gian |
|---|---|---|
| 1 | Nguyên tắc kế toán cơ bản | 10 phút |
| 2 | HKD là gì? Phân biệt với DN | 10 phút |
| 3 | Hệ thống tài khoản (TT200/TT133) | 10 phút |
| 4 | Tư vấn Case thực tế | 10 phút |
| 5 | Bài tập về nhà | 5 phút |
PHẦN 1: NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN CƠ BẢN (10 phút)
1.1. Kế toán là gì? (Ngôn ngữ dễ hiểu)
Định nghĩa đơn giản:
Kế toán là việc ghi chép tất cả tiền vào - tiền ra của doanh nghiệp/hộ kinh doanh, để biết:
- Bán được bao nhiêu? (Doanh thu)
- Chi phí hết bao nhiêu? (Chi phí)
- Lãi hay lỗ bao nhiêu? (Lợi nhuận)
- Còn nợ ai? Ai nợ mình? (Công nợ)
Ví dụ thực tế:
-
Bà Lan có tiệm tạp hóa, hôm nay bán được 2 triệu, nhập hàng mất 1,5 triệu
-
Kế toán sẽ ghi: Doanh thu: 2 triệu | Chi phí: 1,5 triệu | Lãi: 500k
1.2. Nguyên tắc "Có - Nợ" (Tài khoản kép)
Nguyên tắc vàng:
Mỗi giao dịch phải ghi 2 lần: 1 lần bên Nợ, 1 lần bên Có
Ví dụ đơn giản:
-
Bà Lan mua 50 thùng bia, trả tiền mặt 10 triệu
-
Nợ TK 156 (Hàng tồn kho tăng): 10 triệu
-
Có TK 111 (Tiền mặt giảm): 10 triệu
-
Quy tắc nhớ:
-
Nợ = Tài sản TĂNG, Chi phí TĂNG
-
Có = Tài sản GIẢM, Doanh thu TĂNG
PHẦN 2: HỘ KINH DOANH LÀ GÌ? (10 phút)
2.1. Định nghĩa chính thức (Theo Nghị định 01/2021)
Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ.
Nói đơn giản:
-
HKD = Hình thức kinh doanh nhỏ lẻ, gia đình
-
Có Giấy chứng nhận đăng ký HKD từ UBND cấp xã
-
Chịu trách nhiệm vô hạn (nếu nợ, phải trả bằng tài sản cá nhân)
2.2. Điều kiện thành lập HKD
Cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam, đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
Các điều kiện cụ thể:
✅ Công dân Việt Nam (người nước ngoài KHÔNG được lập HKD)
✅ Đủ 18 tuổi trở lên
✅ Một người chỉ được lập duy nhất 1 HKD
✅ Không giới hạn số lượng lao động (trước đây giới hạn 9 người, nay đã bỏ)
Không được lập HKD nếu:
❌ Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tạm giam, chấp hành hình phạt tù
❌ Bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề
❌ Đã là chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc thành viên hợp danh công ty
2.3. Phân biệt HKD vs Doanh nghiệp vs Cá nhân không ĐKKD
| Tiêu chí | Hộ Kinh Doanh | Doanh nghiệp (DNTN/TNHH/CP) | Cá nhân không ĐKKD |
|---|---|---|---|
| Giấy tờ | Giấy CN ĐK HKD | Giấy CN ĐKKD | Không có |
| Mã số thuế | Có (10 số) | Có (10-13 số) | Không |
| Tư cách pháp nhân | Không có | Có (trừ DNTN) | Không |
| Trách nhiệm | Vô hạn (toàn bộ tài sản) | Hữu hạn (theo vốn góp) | Vô hạn |
| Số lượng lao động | Không giới hạn | Không giới hạn | Không rõ |
| Xuất hóa đơn | Mua hóa đơn từ thuế | Tự in/HĐ điện tử | Không được |
| Con dấu | Không có | Có | Không |
| Thuế | GTGT + TNCN | GTGT + TNDN + TNCN | Không kê khai |
2.4. Thay đổi quan trọng từ 01/01/2021 (Nghị định 01/2021)
Điểm mới so với Nghị định 78/2015:
1️⃣ Chỉ cá nhân HOẶC thành viên hộ gia đình được lập HKD (không còn "nhóm người")
2️⃣ Bỏ giới hạn 10 lao động - HKD được thuê không giới hạn số lượng
3️⃣ HKD có thể kinh doanh tại nhiều địa điểm (phải thông báo cơ quan thuế)
4️⃣ Thời gian đăng ký thay đổi: 10 ngày (trước không quy định)
PHẦN 3: HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN (10 phút)
3.1. Hệ thống TK theo Thông tư 200 vs Thông tư 133
Doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể lựa chọn áp dụng Thông tư 200 hoặc Thông tư 133, nhưng phải thông báo cơ quan thuế và thực hiện nhất quán trong năm.
| Tiêu chí | Thông tư 200/2014 | Thông tư 133/2016 |
|---|---|---|
| Áp dụng cho | Mọi doanh nghiệp | DN nhỏ và vừa |
| Số lượng TK | 76 TK cấp 1, 150 TK cấp 2 | Đơn giản hơn, ít TK hơn |
| Chi tiết | Chi tiết, phức tạp | Đơn giản, gọn nhẹ |
| HKD nên dùng | ✅ Nếu muốn đầy đủ | ✅ Khuyến nghị (đơn giản hơn) |
Lưu ý quan trọng cho HKD:
HKD quy mô nhỏ (tiệm tạp hóa, quán cafe) nên dùng Thông tư 133 vì đơn giản, dễ làm!
3.2. Các TÀI KHOẢN quan trọng nhất (HKD phải biết)
10 tài khoản "sinh tử" cho HKD:
| Mã TK | Tên tài khoản | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| TK 111 | Tiền mặt | Tiền mặt trong két |
| TK 112 | Tiền gửi ngân hàng | Tiền trong tài khoản NH |
| TK 131 | Phải thu khách hàng | Khách nợ tiền |
| TK 156 | Hàng tồn kho | Hàng hóa trong kho |
| TK 211 | Tài sản cố định hữu hình | Xe, tủ lạnh, máy móc |
| TK 331 | Phải trả nhà cung cấp | Nợ tiền nhà cung cấp |
| TK 333 | Thuế phải nộp | Thuế GTGT, TNCN phải nộp |
| TK 511 | Doanh thu bán hàng | Tiền bán hàng |
| TK 632 | Giá vốn hàng bán | Chi phí mua hàng |
| TK 911 | Xác định kết quả KD | Tính lãi/lỗ |
Ví dụ định khoản đơn giản:
Giao dịch 1: Mua 50 thùng bia, trả tiền mặt 10 triệu
Nợ TK 156 (Hàng tồn kho): 10 triệu
Có TK 111 (Tiền mặt): 10 triệu
Giao dịch 2: Bán 20 thùng bia, thu tiền mặt 5 triệu
Nợ TK 111 (Tiền mặt): 5 triệu
Có TK 511 (Doanh thu): 5 triệu
PHẦN 4: TƯ VẤN CASE THỰC TẾ (10 phút)
🎯 CASE 1: Khách hỏi "Em nên lập HKD hay Công ty?"
Tình huống:
Anh Minh bán online quần áo, doanh thu 40 triệu/tháng (480 triệu/năm), đang cân nhắc lập HKD hoặc Công ty.
Phân tích:
| Yếu tố | Nếu lập HKD | Nếu lập Công ty (TNHH) |
|---|---|---|
| Doanh thu | 480 triệu/năm < 500 triệu → MIỄN THUẾ ✅ | Phải nộp thuế TNDN 20% |
| Thủ tục | Đơn giản, 3 ngày có giấy | Phức tạp hơn, 5-7 ngày |
| Chi phí lập | 50-100k (lệ phí) | 500k-1 triệu (dịch vụ) |
| Sổ sách | Đơn giản | Phức tạp, cần kế toán chuyên nghiệp |
| Trách nhiệm | Vô hạn (rủi ro nếu nợ nhiều) | Hữu hạn (chỉ mất vốn góp) |
Tư vấn:
"Anh Minh ơi, với doanh thu 40 triệu/tháng, em khuyên anh lập HKD vì:
Miễn thuế hoàn toàn (doanh thu < 500 triệu/năm)
Thủ tục đơn giản, chỉ mất 50-100k
Sổ sách đơn giản, em có thể hỗ trợ anh với phí 200k/tháng
Khi nào doanh thu anh lên trên 3 tỷ/năm hoặc cần xuất khẩu, lúc đó mới chuyển sang Công ty!"
🎯 CASE 2: Khách đang bán không có giấy tờ gì
Tình huống:
Chị Lan bán tạp hóa 3 năm, doanh thu 50 triệu/tháng, chưa đăng ký gì cả. Chị hỏi: "Em ơi, tôi có cần đăng ký không?"
Phân tích:
-
Doanh thu: 50 triệu/tháng × 12 = 600 triệu/năm
-
500 triệu/năm → BẮT BUỘC phải đăng ký HKD và nộp thuế
-
Nếu không đăng ký: Bị phạt 5-10 triệu, có thể bị truy thu thuế
Tư vấn:
"Chị Lan ơi, theo luật từ 2026, chị BẮT BUỘC phải đăng ký HKD vì doanh thu > 500 triệu/năm.
Nếu không đăng ký:
- Bị phạt vi phạm hành chính: 5-10 triệu
- Bị truy thu thuế từ trước đến nay
- Nếu bị thanh tra phát hiện, có thể phạt nặng hơn
Em tư vấn chị:
- Đăng ký HKD ngay (3 ngày có giấy, mất 50-100k lệ phí)
- Em hỗ trợ chị làm sổ sách từ bây giờ (200k/tháng)
- Kê khai thuế đúng hạn → Yên tâm kinh doanh, không sợ phạt"
🎯 CASE 3: Khách hỏi "HKD có cần kế toán không?"
Tình huống:
Anh Tùng cho thuê xe tự lái, có 5 xe, doanh thu 30 triệu/tháng. Anh hỏi: "HKD có bắt buộc phải làm sổ sách không?"
Phân tích:
-
Doanh thu: 30 triệu/tháng × 12 = 360 triệu/năm
-
< 500 triệu/năm → Miễn thuế, nhưng...
Tư vấn:
"Anh Tùng ơi, với doanh thu 360 triệu/năm, anh được miễn thuế hoàn toàn.
Nhưng em khuyên anh vẫn nên làm sổ sách vì:
- Theo dõi xe nào đang cho thuê, xe nào rảnh (tránh quên, nhầm lẫn)
- Biết tháng nào lãi, tháng nào lỗ (để điều chỉnh giá cho hợp lý)
- Chuẩn bị sẵn cho khi doanh thu tăng lên > 500 triệu
- Nếu bị thanh tra, có sổ sách rõ ràng → Không bị phạt
Em hỗ trợ anh làm sổ sách đơn giản, chỉ 200k/tháng, anh yên tâm kinh doanh!"
🎯 CASE 4: Khách hỏi "Tôi thuê thêm nhân viên có sao không?"
Tình huống:
Chị Mai có tiệm tạp hóa, đang muốn thuê thêm 2 nhân viên. Chị hỏi: "HKD có được thuê nhân viên không?"
Phân tích:
- Từ 2021, HKD được thuê không giới hạn số lượng lao động
Tư vấn:
"Chị Mai ơi, HKD được phép thuê không giới hạn số lượng nhân viên.
Nhưng chị cần lưu ý:
- Phải ký hợp đồng lao động với nhân viên
- Phải đóng BHXH, BHYT nếu lương ≥ mức tối thiểu vùng
- Phải khai thuế TNCN cho nhân viên (nếu lương > 11 triệu/tháng)
Em có thể hỗ trợ chị:
- Soạn hợp đồng lao động: 300k/hợp đồng
- Làm sổ sách + Khai thuế TNCN: 300k/tháng (gồm cả thuế cho 2 nhân viên)"
PHẦN 5: BÀI TẬP VỀ NHÀ (5 phút)
Bài tập 1: Phân loại khách hàng
Xác định 5 khách hàng sau nên làm gì?
| Khách | Tình huống | Doanh thu/năm | Tư vấn gì? |
|---|---|---|---|
| Anh A | Bán online, chưa ĐKKD | 400 triệu | ? |
| Chị B | Tiệm tạp hóa, có HKD | 800 triệu | ? |
| Anh C | Cho thuê xe, chưa ĐKKD | 600 triệu | ? |
| Chị D | Quán cafe, có HKD | 1,5 tỷ | ? |
| Anh E | Gia công may, chưa ĐKKD | 300 triệu | ? |
Gợi ý trả lời:
-
Anh A: Doanh thu < 500 triệu → Khuyên đăng ký HKD để chính thức hóa, nhưng miễn thuế
-
Chị B: Doanh thu > 500 triệu → Phải nộp thuế, cần làm sổ sách
-
Anh C: Doanh thu > 500 triệu → Bắt buộc phải đăng ký HKD và nộp thuế
-
Chị D: Doanh thu > 500 triệu → Phải nộp thuế, nên cân nhắc chuyển sang Công ty nếu quy mô lớn
-
Anh E: Doanh thu < 500 triệu → Khuyên đăng ký HKD để chính thức hóa, nhưng miễn thuế
(Tự phân tích chi tiết cho từng trường hợp)
Bài tập 2: Viết script tư vấn
Viết script tư vấn cho tình huống:
"Chú Tư có tiệm tạp hóa 5 năm, doanh thu 60 triệu/tháng, chưa đăng ký gì cả. Chú hỏi em: 'Tôi có cần làm gì không?'"
Yêu cầu:
-
Phân tích doanh thu
-
Tư vấn có cần đăng ký HKD không?
-
Tư vấn có phải nộp thuế không?
-
Giới thiệu dịch vụ của bạn
Gợi ý script:
Chú Tư ơi, với doanh thu 60 triệu/tháng = 720 triệu/năm,
theo luật từ 2026, chú BẮT BUỘC phải đăng ký HKD và nộp thuế.
[Nếu không đăng ký → Phạt 5-10 triệu, truy thu thuế]
[Đăng ký HKD → 3 ngày, 50-100k]
[Em hỗ trợ làm sổ sách → 200k/tháng]
[Lợi ích: Yên tâm, tránh phạt, biết lãi/lỗ]
Bài tập 3: Khảo sát thực tế
-
Tìm 2-3 tiệm tạp hóa/quán cafe gần nhà
-
Quan sát và ước tính doanh thu/tháng (dựa vào: số khách, giá trung bình, thời gian mở cửa...)
-
Chuẩn bị 3 câu hỏi để tiếp cận họ:
- Câu 1: "Chị ơi, chị đã đăng ký HKD chưa ạ?"
- Câu 2: "Chị có đang nộp thuế hàng tháng không?"
- Câu 3: "Chị có thời gian làm sổ sách không?"
-
Viết kế hoạch tư vấn cho họ:
- Phân tích tình huống
- Đưa ra giải pháp
- Đề xuất dịch vụ
📋 TÓM TẮT BÀI HỌC
✅ Kế toán = Ghi chép tiền vào/ra, tính lãi/lỗ
✅ Nguyên tắc Có-Nợ: Mỗi giao dịch ghi 2 lần
✅ HKD do cá nhân/hộ gia đình lập, chịu trách nhiệm vô hạn
✅ HKD được thuê không giới hạn lao động (từ 2021)
✅ HKD nên dùng Thông tư 133 (đơn giản hơn TT200)
✅ 10 tài khoản vàng: 111, 112, 131, 156, 211, 331, 333, 511, 632, 911
✅ Tư vấn case: Doanh thu < 500tr → Miễn thuế, > 500tr → Phải nộp thuế
🎯 GHI CHÚ QUAN TRỌNG
- Luật thuế 2026: Ngưỡng miễn thuế là 500 triệu/năm (chúng ta sẽ học chi tiết ở Day 2)
- Tư duy tư vấn: Luôn nghĩ từ góc độ khách hàng - họ cần gì, lo lắng gì?
- Kỹ năng freelancer: Biết đặt câu hỏi đúng, đưa ra giải pháp cụ thể
👉 Ngày mai (Day 2): Chúng ta sẽ học về Luật thuế mới 2026 - Những thay đổi quan trọng và cách tư vấn khách hàng chọn phương pháp thuế tối ưu!
Chúc bạn học tốt! 💪